Ερνέστο Σάμπατο: Μετά θάνατον προφήτης...

Τα αποσπάσματα που ακολουθούν είναι από το βιβλίο του Πριν το τέλος που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Γκοβόστη και, όπως θα αντιληφθείτε, παρ' ότι γραμμένα πριν από 13 χρόνια εξακολουθούν να παραμένουν τραγικά επίκαιρα.


«…Όταν με σταματάνε στο δρόμο, σε καμιά πλατεία ή στο τρένο για να με ρωτήσουν ποια βιβλία να διαβάσουν, πάντα τους λέω: Διαβάστε αυτό που θα σας κάνει να παθιαστείτε, είναι το μόνο που θα σας βοηθήσει να υπομείνετε το βάρος της ύπαρξης».

«Παρ’ ότι φαίνεται τρομερό, αν το καλοσκεφτείς, η ζωή γράφεται στο πόδι και δεν μας επιτρέπει να παρέμβουμε στο κείμενό της».

«Εκείνα τα ταπεινά πλάσματα, αυτοί οι αγράμματοι και γεμάτοι καλοσύνη, και οι νέοι με τις αθώες ελπίδες τους είναι αυτοί που θα με σώσουν».

«Ενώ οι πιο άτυχοι πνίγονται στα βαθιά νερά, σε κάποια γωνιά, κάνοντας τους εντελώς ανυποψίαστους για την καταστροφή, στο κέντρο ενός χορού μεταμφιεσμένων, οι άνθρωποι της εξουσίας εξακολουθούν να χορεύουν, σκασμένοι στα γέλια από τις ίδιες τους τις χοντράδες».

«Οφείλουμε ν’ αντισταθούμε στο άδειασμα της κουλτούρας μας, της ρημαγμένης από κείνους τους οικονομολόγους που το μόνο που καταλαβαίνουν είναι το Ακαθόριστο Εγχώριο Προϊόν».

«Η εκπαίδευση είναι ό,τι λιγότερο υλικό υπάρχει, αλλά και η πλέον καθοριστική για το μέλλον ενός λαού, δεδομένου ότι αποτελεί το πνευματικό του προπύργιο».

«Για τους απόκληρους δεν υπάρχει δικαιοσύνη να τους υπερασπιστεί».

«Και τότε αναρωτήθηκα τι είδους κοινωνία είναι αυτή, τι δημοκρατία έχουμε όταν οι διεφθαρμένοι ζούνε μέσα στην ατιμωρησία, ενώ η πείνα του λαού θεωρείται υπονομευτική».

«Η σοβαρότητα της κρίσης μας επηρεάζει κοινωνικά και οικονομικά. Και ακόμα χειρότερα: ο ουρανός και η γη έχουν αρρωστήσει. Η φύση, αυτό το αρχέτυπο ομορφιάς, διαταράχτηκε».

«Ο κάθε άνθρωπος αποτελεί ένα μυστήριο και η μοναδικότητά του είναι ιερή. Τώρα ο άνθρωπος κινδυνεύει να μετατραπεί σε κλώνο κατά παραγγελία: συμπαθητικός, με γαλάζια μάτια, δραστήριος, αναίσθητος στον πόνο ή τραγικά έτοιμος να γίνει σκλάβος».

«Οι νέοι υποφέρουν: δεν θέλουν πλέον ν’ αποκτήσουν παιδιά. Δεν μπορεί να υπάρξει μεγαλύτερος σκεπτικισμός».

«Η αγιοποίηση της ευφυΐας μάς έσπρωξε στο χείλος του γκρεμού… Μέσω της λογικής καταλήξαμε στην απόλυτη άγνοια».

«Οποιαδήποτε εξιστόρηση των προσδοκιών και των συμφορών έστω κι ενός μόνο ανθρώπου, ενός απλού άγνωστου αγοριού, μπορεί να περιέχει ολόκληρη την ανθρωπότητα».

«Τούτο είναι που αγνοούν όλοι αυτοί οι εξουσιαστές μας. Δεν ξέρουν ότι και τα δικά τους παιδιά βρίσκονται στην ίδια άσχημη θέση».

«Πρέπει να παραδεχτούμε ότι έχουμε αποτύχει. Αλλιώς θα συντριβούμε από τους προφήτες της τηλεόρασης, από αυτούς που γυρεύουν τη σωτηρία στην πανάκεια της υπερανάπτυξης. Η κατανάλωση δεν αποτελεί υποκατάστατο του παραδείσου».

«Κατανοώ τη θλίψη σου, καθώς και την αβεβαιότητά σου να ζεις σε μια εποχή στη διάρκεια της οποίας έχουν πέσει μεν τα τείχη, αλλά ακόμα δεν διακρίνονται οι νέοι ορίζοντες. Ψεύτικες αντανακλάσεις προσπαθούν να αιχμαλωτίσουνε τη θέλησή σου μέσα από τις οθόνες».

«Μόνο αυτό που γίνεται παθιασμένα δικαιούται τον ενθουσιασμό μας, τα υπόλοιπα δεν αξίζουν τον κόπο».

Κρισναμούρτι – Γράμματα σε μια νεαρή φίλη

Το να είσαι τίποτα σημαίνει ότι είσαι ελεύθερος από την ιδέα του να είσαι κάτι.

Είμαστε, οι περισσότεροι τουλάχιστον, πλάσματα της διάθεσης ή μιας ποικιλίας από διαθέσεις.

Να αντιλαμβάνεσαι χωρίς να βάζεις ταμπέλες.

Κατανοώ σημαίνει δεν καταδικάζω.

Η ελευθερία έρχεται όταν ο νους είναι μόνος.

Μην εξαρτιέσαι από κανέναν κι από τίποτα. Από εμπειρία ή ανάμνηση. Η εξάρτηση από το παρελθόν, όσο ευχάριστη κι αν είναι, το μόνο που κάνει είναι να κομματιάζει το παρόν.

Η ζωή και ο θάνατος είναι μια κίνηση, όχι δύο ξεχωριστές καταστάσεις. Το να ζεις σημαίνει να πεθαίνεις, να πεθαίνεις ως προς το καθετί και να ξαναγεννιέσαι κάθε μέρα.

Ο καιρός αντιπροσωπεύει τις διαθέσεις των ανθρώπων: πάνω κάτω, σκοτάδι και παροδικό φως. Είναι, ξέρεις, παράξενο πόσο πολύ θέλουμε ελευθερία, ενώ κάνουμε τα πάντα για να σκλαβώνουμε τους εαυτούς μας.

Η επιθυμία για ασφάλεια είναι αποτέλεσμα του φόβου.

Η ζωή είναι σαν μια κόψη ξυραφιού και πρέπει να περπατήσει κανείς πάνω σ’ αυτό το μονοπάτι με εξαιρετική προσοχή και ευέλικτη σοφία.

Η αγάπη είναι επικίνδυνο πράγμα. Φέρνει τη μόνη επανάσταση που δίνει απόλυτη ευτυχία.

Αγαπάμε βάζοντας όρους, κάνοντας την αγάπη ένα εμπορεύσιμο πράγμα.

Εκείνο που έχει σημασία είναι τι έχεις μέσα στην καρδιά σου.

Ν’ αγαπάς σημαίνει να έχεις επίγνωση της αιωνιότητας.

Οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν χάσει το αίσθημα της έκπληξης. Θεωρούν τα πάντα δεδομένα κι αυτή η αίσθηση της ασφάλειας καταστρέφει την ελευθερία και τις εκπλήξεις της αβεβαιότητας.

Χρειάζεται μεγάλη νοημοσύνη σ’ έναν άντρα και μια γυναίκα για να ξεχάσουν τους εαυτούς τους και να ζήσουν μαζί, χωρίς να παραδοθεί ο ένας στον άλλο.

Η ζωή είναι ένα τεράστιο ποτάμι που κυλάει.

Κρισναμούρτι – Γράμματα σε μια νεαρή φίλη. Μετάφραση: Νίκος Πιλάβιος. Εκδόσεις Καστανιώτη.

‘Ερμαν Έσσε – Σκέψεις

...Εκείνοι ακριβώς που τρέμουν μπροστά στο καθετί που τους φαίνεται σαν μια τραγωδία καταστρέφονται από εκείνα τα πράγματα που δεν τράβηξαν ποτέ την προσοχή τους.

Αυτά που πραγματικά μας ανήκουν είναι εκείνα που δεν βλέπουμε και μόλις γνωρίζουμε.

Κανένας δεν ονειρεύεται τα πράγματα που δεν τον απασχολούν.

Ο νους μας είναι ικανός να πάει πέρα από τη διαχωριστική γραμμή που του έχουμε θέσει.

Η πραγματικότητα είναι η λάμψη της αστραπής που τρέμει φυλακισμένη σε κάθε πέτρα.

Εκτιμώ πολύ περισσότερο αυτόν που είναι έτοιμος να δοθεί ολόκληρος στα πιο αφελή ιδανικά στον κόσμο από αυτόν που μπορεί να μιλάει ευφυώς για σκοπούς και ιδανικά αλλά είναι ανίκανος να κάνει την παραμικρή θυσία για οποιοδήποτε απ’ αυτά τα ιδανικά.

Είναι εύκολο να υποτιμάει κανείς τον πόνο των άλλων. Είναι ακόμη πιο εύκολο το να υπερεκτιμάει την ευτυχία των άλλων.

Η αρχή όλης της τέχνης είναι η αγάπη. Η αξία και το πεδίο δράσης κάθε τέχνης αποφασίζεται από το πόση ικανότητα έχει ο καλλιτέχνης γι’ αγάπη.

Το ν’ αγκαλιάσει κανείς μια γυναίκα ή το να γράψει ένα ποίημα είναι ένα και το αυτό.

Το όνειρο είναι ένα άνοιγμα από το οποίο μπορείτε να δείτε μέσα στην ψυχή σας, και ό,τι περιέχει η ψυχή σας είναι ο κόσμος, τίποτα περισσότερο και τίποτα λιγότερο.

Μετάφραση: Νανά Ησαϊα. Εκδόσεις Νεφέλη 1997

Με χιούμορ κι επί τόπου

Για ένα χαμογελαστό απόγευμα Παρασκευής

Ο μόνος τρόπος για να ξεφορτωθείτε ένα πειρασμό είναι να υποκύψετε σ’ αυτόν.

Όσκαρ Ουάιλντ

Δυο πράγματα δεν έχουν τέλος: Το σύμπαν και η ανθρώπινη βλακεία, αν και δεν είμαι σίγουρος για το πρώτο.

Άλμπερτ Άινσταϊν

Η φιλία είναι σαν το χρήμα, εύκολα βρίσκεται, δύσκολα κρατά.

Σάμουελ Μπάτλερ

Αγάπη: Η προσωρινή παράνοια που γιατρεύεται με το γάμο!

Άμπρος Μπίερς

Αν κάποιος κλέψει τη γυναίκα σου δεν υπάρχει καλύτερη εκδίκηση από το… να τον αφήσεις να την κρατήσει.

Σάσια Γκίλτρι

Ευτυχία: Να ’σαι με την τέλεια γυναίκα.
Δυστυχία: Τέτοια γυναίκα δεν υπάρχει!

Άσημος

Η πραγματικότητα είναι μια παραίσθηση που οφείλεται στην έλλειψη αλκοόλ.

Όσκαρ Ουάιλντ

Τα καλύτερα πράγματα στον κόσμο είναι ανήθικα, παράνομα ή βαριά φορολογημένα.

Όσκαρ Ουάιλντ

Μάθαινε από τα λάθη των άλλων… δε θα ζήσεις αρκετά για να τα κάνεις όλα.

Ανώνυμος

Ποτέ μην αναβάλλεις για αύριο, ό,τι μπορείς να κάνεις μεθαύριο!

Μαρκ Τουέιν

Διγαμία σημαίνει να έχεις μια γυναίκα περισσότερη. Μονογαμία το ίδιο.

Όσκαρ Ουάιλντ

Η συμβουλή μου είναι παντρέψου: Αν βρεις μια καλή σύζυγο θα ’σαι ευτυχισμένος. Αν όχι, θα γίνεις φιλόσοφος.

Σωκράτης

Ένας άντρας δεν είναι ολοκληρωμένος μέχρι να παντρευτεί. Τότε είναι τελειωμένος!

Τσα Τσα Γκαμπόρ

- Θέλω να σου χαρίσω τον εαυτό μου.
- Συγνώμη, δε δέχομαι φτηνά δώρα.

Ανώνυμος

- Αν σ’ έβλεπα γυμνή θα πέθαινα ευτυχισμένος.
- Αν σ’ έβλεπα γυμνό θα πέθαινα απ’ τα γέλια.

Ανώνυμος

Πρώτα ο θεός έφτιαξε τους ηλίθιους. Εκείνο το έκανε για εξάσκηση. Μετά έφτιαξε τα σχολικά συμβούλια!

Μαρκ Τουέιν

Οι κύκνοι τραγουδούν πριν πεθάνουν, και δε θάταν άσχημο πράγμα αν ορισμένα άτομα πέθαιναν πριν να τραγουδήσουν.

Κόλριτζ

Δεν είσαι ποτέ πολύ μεγάλος για να μάθεις κάτι βλακώδες.

Ανώνυμος

Η πλειοψηφία των συζύγων μου θυμίζει ουραγκοτάγκο που προσπαθεί να παίξει βιολί.

Μπαλζάκ

Για να έχετε καλή φήμη, να δίνετε δημόσια και να κλέβετε κρυφά.

Χένρι Σο

Μπορείς να πάρεις περισσότερα με μια καλή κουβέντα κι ένα όπλο, παρά με μια καλή κουβέντα μονάχα.

Αλ Καπόνε

Τα μυστικά της ζωής είναι η ειλικρίνεια και η τιμιότητα. Αν μπορέσεις να τα πλαστογραφήσεις αυτά θα πιάσεις την καλή.

Γκρούτσο Μαρξ

Για την Αγάπη

Σήμερα είπα να το κάνω της Αγάπης το μπλογκ, έτσι ανεβάζω καμπόσες ατάκες από μια συλλογή που κυκλοφόρησε στην Κύπρο πριν καμιά δεκαριά χρόνια.

Η αγάπη είναι η ομορφιά της ψυχής.

Αυγουστίνος

Δεν είσαι συ ποτιστικό
νερό, που τ’ αγοράζουν
για να ποτίσουν τις σπορές
πλούσιο καρπό να δώσουν.
Σα μια αγιάτρευτη πληγή
σε νιώθω εντός μου, αγάπη
που μελωδικά αιμορραγείς…

Κορνάτο Νάλε Ρόξλο

Η αγάπη είναι τα πάντα. Είναι το κλειδί της ζωής, και οι επιρροές της είναι αυτές που κάνουν τον κόσμο να γυρίζει.

Ραλφ Ουάλντο Έμερσον

Όταν κανείς αγαπά μια γυναίκα, είναι γι’ αυτόν η καλύτερη πάνω στη γη.

Λέων Τολστόι

Μια και τον αγαπώ πρέπει να θυσιάσω τα πάντα για να του το αποδείξω.

Ντοστογιέφσκι

Θρησκεία της ανθρωπότητας είναι η αγάπη.

Αθηναγόρας

Είναι αδύνατον ν’ αγαπάς και νάσαι σοφός.

Φράνσις Μπέικον

Θες ν’ αγαπήθείς; - Τότε μην αφήσεις την καρδιά σου να παρεκκλίνει από το μονοπάτι της! Παρέμεινε αυτός που είσαι τώρα. Μην είσαι τίποτα που δεν είσαι.

Έντγκαρ Άλαν Πόε

Όταν κανείς δε σ’ αγαπά είναι περιττό να ζεις σ’ αυτόν τον κόσμο.

Μαξίμ Γκόρκι

Με την αγάπη μου βρίσκομαι ήδη δίπλα σου. Η αγάπη μου φτερουγίζει κι έρχεται σε σένα πριν να φτάσει το σώμα μου. Όταν είμαι μακριά σου μοιάζω με πουλί ταριχευμένο. Εσύ κρατάς στα χέρια σου τα σπλάχνα την καρδιά και τις σκέψεις μου.

Λεονόρα Κάρινγκτον

Κάθε μέρα σε αγαπώ περισσότερο. Σήμερα περισσότερο από χθες, λιγότερο από αύριο.

Ρόζεμουντ Γκέραρντ

Ο χειρότερος πόνος είναι ν’ αγαπάς μάταια.

Αβραάμ Κρόλεϊ

Πως σε λαχτάρησε η χαρά μου
κι η θλίψη μου, κι η μοναξιά μου…

Σιγή του ονείρου βασιλεύει
καθώς η Αγάπη με χαϊδεύει…

Μαρία Φάλαγγα

Δεν είναι να υπάρχεις. Δεν είναι ν’ αγαπάς. Είναι να υπάρχεις και να αγαπάς!

Ανώνυμος

Είμαι μέσα στην αγάπη και η αγάπη μέσα σε μένα.

Μάικλ Ντρέιτον

Το μίσος παραλύει τη ζωή. - Η αγάπη την απελευθερώνει. Το μίσος προκαλεί σύγχυση στη ζωή. - Η αγάπη φέρνει αρμονία. Το μίσος ρίχνει σκοτάδι στη ζωή. - Η αγάπη φως!

Μάρτιν Λούθερ Κινγκ

Μια καρδιά που αγαπά είναι η πιο αληθινή σοφία.

Τσαρλς Ντίκενς

Το ν’ αγαπάς κάποιον είναι σα να βλέπεις το πρόσωπο του θεού.

Β. Ουγκό

Η αγάπη είναι ανώτερη από τη ζωή. Η αγάπη είναι το στεφάνι της ζωής.

Ντοστογιέφκσι

Μπανάνα Γιοσιμότο – Ατάκες

Εύχομαι να υπήρχε κάποιος, σαν Θεός ή κάποιος άλλος, που να είχε την ευθύνη για το τι συμβαίνει σ’ αυτό τον κόσμο... Αλλά, δεν υπάρχει ανώτερη δύναμη, έτσι πρέπει να τα κάνουμε όλα μόνοι.

- Θα ήταν σαν να πέθαινες.
- Μα για τι πράγμα μιλάς;
-Αν έχανες τις αναμνήσεις σου.

Οι αναμνήσεις είναι σαν ενέργεια, κι αν δεν αποφορτιστούν, θα μείνουν να σε στοιχειώνουν.

Εκείνος κι εγώ ταιριάζαμε τόσο πολύ, σαν το στριφογύρισμα του συμβόλου Γιν/Γιανγκ. – η σκληρή ελαστικότητά του και η ελαστική σκληρότητά μου.

Θα βγω με τον Ακίρα και θα ξεχάσω, για λίγο, τη θλίψη που συνοδεύει τη ζωή. Θα υποκριθώ για μια στιγμή ότι η λύπη μου ίσως κάποια μέρα εξαφανιστεί.

Για κάποιο λόγο ποτέ δεν μπορούσα να νιώσω άνετα. Ήμουνα λυπημένη όλη την ώρα, πάντα αφηρημένη και σκεφτόμουνα κάποιο άλλο μέρος, κάπου μακριά.

Είναι ευλογία να έχεις μια φλόγα στην ψυχή, κάτι άγριο.

Πολλές φορές όταν οι σχέσεις είναι υπερβολικά τέλειες, το μόνο που μπορείς να κάνεις είναι να βάλεις ένα τέλος σ’ αυτές.

Κανείς δεν μπορεί να επιβιώσει απ’ την παιδική του ηλικία χωρίς πληγές.

Για πρώτη φορά μπόρεσα να βγω απ’ τη φανταστική μου θέση στο κέντρο του σύμπαντος και να δω τον εαυτό μου σαν μέρος ενός κόσμου μεγαλύτερου.

Το ποτάμι έχει τη δύναμη να καθοδηγεί τη μοίρα. Νομίζω ότι η φύση, τα κτήρια, και οι οροσειρές έχουν κάποια επίδραση στις ζωές μας. Όλα διασταυρώνονται και συνδέονται μεταξύ τους. Ανάμεσα σ’ αυτή τη μάζα δυνάμεων επιβίωσα, και θα συνεχίσω να ζω, όχι από δική μου επιλογή.

Βιαστικές μεταφράσεις από τα αγγλικά από τη συλλογή διηγημάτων Lizard. Παρουσίαση του βιβλίου μπορείτε να βρείτε εδώ...

Υστερόγραφο του μέλλοντος

Ατάκες από το βιβλίο που θα γράψω... κάποτε. Βασικά είναι σημειώσεις που έπαιρνα για κάποιο μυθιστόρημα, το οποίο δεν άρχισα να γράφω, μια και η μούσα που επέστρεψε μου επέβαλε ν’ ασχοληθώ μ’ εκείνο που άφησα στη μέση τον Ιούνιο. Όπως και να ’χει, πάμε:

Γιατί να μας ορίζουν τα ξένα βλέμματα;

Αν ανταλλάζαμε το κάθε ερωτηματικό μας μ’ ένα θαυμαστικό η ζωή θα γινόταν υπέροχη.

Δεν είναι πεζή η ζωή. Πεζοί είμαστε εμείς, και μονόχνοτοι πολύ, που δεν την εκτιμούμε.

Ενώσαμε τις σιωπές μας κι από μέσα τους ξεπήδησε ένα ουρλιαχτό ζωής.

Από μέσα σου πηγάζω. Στη θάλασσά σου εκβάλλω.

Ποιο είναι το χρώμα της εκπλήρωσης;

Οι διαθέσεις σου είναι οι εποχές μου.

Την πρώτη φορά που μου χαμογέλασες το φεγγάρι κρύφτηκε ντροπιασμένο πίσω από ένα σύννεφο.

Την πρώτη φορά που κάναμε έρωτα ήθελα να πεθάνω από ευτυχία. Τη δεύτερη δεν ήθελα να πάψω να ζω.

Μην κάνεις σούμα τα λάθη σου και τα σωστά γιατί θα χαθείς. Όλα σωστά ήταν για να καταλήξεις εδώ, μαζί μου. Μ’ εμένα και τη μετριοφροσύνη μου.

Κι ακόμη δεν μπόρεσα να καταλάβω γιατί όταν σε γνώρισα ήσουν μόνη.

Σε αποστειρωμένα δωμάτια, από ευνουχισμένα μυαλά, γράφεται του μέλλοντος η ιστορία.

Άλλαξες την οπτική μου γωνία, αλλά ποτέ δε μου επέτρεψες να δω τον κόσμο μέσα από τα μάτια σου.

Κάποτε γνώρισα ένα κορίτσι που έκανε όνειρα. Όταν μεγάλωσε άρχισε να κάνει επενδύσεις.

Με μουσικές και γέλια, με σιωπές και δάκρυα, με χάδια κι απουσίες πορευόμαστε.

Ναι, άλλαξαν οι άνθρωποι, έγιναν πιο ανοιχτόμυαλοι. Εκσυγχρόνισαν τα δεσμά, τα φίμωτρα και τις παρωπίδες τους.

υ.γ. Επειδή επέστρεψε η κυρά Μούσα, που λέγαμε, δε θα έχω πια στη διάθεσή μου αρκετό χρόνο για να επισκέπτομαι τα μπλογκς σας συχνά. Θα το κάνω, ωστόσο, όποτε μπορώ. Η φωτογραφία κλεμμένη από εδώ...

Μάρω Βαμβουνάκη – Η κραταιά αγάπη

Είναι κάποια βιβλία-μπαλάντες -ξέρετε, απ’ αυτά που μπορεί να διαβάσει κανείς με μια πνοή- στα οποία ξανά και ξανά επιστρέφω. Και είναι και κάποιοι συγγραφείς που μοιάζουνε να γράφουν κατ’ επανάληψη την ίδια ιστορία, οι οποίοι όμως καταφέρνουν πάντοτε να της δίνουν πνοή και νέο ενδιαφέρον. Ένα τέτοιο βιβλίο είναι «Η κραταιά αγάπη». Μια τέτοια συγγραφέας είναι η Μάρω Βαμβουνάκη.
Ανοίγω την πρώτη σελίδα: Η ημερομηνία που το πρωτοδιάβασα και μια αφιέρωση, Σ’ ευχαριστώ που υπάρχεις. Θυμήθηκα. Και το γιατί θυμήθηκα και τους λόγους που μου άρεσε αυτό το βιβλίο. Σα μια κιβωτό από αναμνήσεις μοιάζει. Σα μια εξ’ αποστάσεως αυτοβιογραφία. Αγορασμένο από κάποια φίλη στο Ηράκλειο, η ιστορία μιλά για ένα έρωτα που γεννιέται και πεθαίνει στα Χανιά. Στα Χανιά, την πόλη μου, την πηγή κάθε έμπνευσης και τη γεννήτορα πλήθους αναμνήσεων.
Όχι, δε θα παρουσιάσω ετούτο το βιβλίο, δεν μπορώ. Απλά θα κλέψω στιγμές απ’ αυτό και θα σας τις μεταφέρω αυτούσιες, όπως ακριβώς πήραν ζωή απ’ τη γραφίδα της συγγραφέως. Πολλές φορές τα σχόλια είναι περιττά.

«...ορκίστηκε πως, ζωή αληθινή από δω και μπρος θα είναι ζωή χωρίς θεατρικές παραστάσεις μέσα της. Με όσο γίνεται λιγότερες έστω.»

«Στον έρωτα όπως και στην τέχνη, η φιλανθρωπία σημαίνει καταστροφή. Φοβάται όσους την κάνουν να τους λυπάται.»

«Δεν καταλάβαινε τίποτα, όμως αλλοίμονο κι αν η ζωή παιζότανε μόνο μ’ αυτά που συνειδητοποιούμε.»

«Κανένα όργανο αντρικό δεν είναι πιο ερωτικό από τη σκέψη του, απ’ την ειλικρίνεια που τη φλογίζει.»

«Οι απελπισμένοι άντρες είναι οι δυνατότεροι εραστές. Προσφέρονται χωρίς να διεκδικούν.»

«Για να αγαπήσεις αληθινά χρειάζεσαι είτε πίστη, είτε απόγνωση. Και τα δύο σπάνια, δυσκολότερο το πρώτο.»

«Το κάτεργο της ελευθερίας είναι το πιο δύσκολο να μάθω.»

«Ο ανικανοποίητος εγωισμός λιμοκτονεί για κάθε τι που του αρνούνται, ακόμα και για την καταστροφή.»

«Σπουδαίος, λέει, δεν είναι εκείνος που φαίνεται στα μάτια των άλλων σπουδαίος, αλλά αυτός που κάνει τους άλλους να νιώθουν κοντά του σπουδαίοι. Το γαλανό του βλέμμα τη βάφτιζε: μοναδική.»

Κάποιοι θα διαφωνήσουν με τα πιο πάνω, άλλοι θα έχουν αντιρρήσεις και μερικοί θα διαφωνήσουν. Τέτοιες σκέψεις, ωστόσο, είναι όμορφο να διατυπώνονται ανοικτά.

Της αϋπνίας το ανάγνωσμα

Επέστρεψαν δριμύτερες οι αϋπνίες, κι επειδή πολύ με χαλάνε -μια και δε μου επιτρέπουν να γράψω- αποφάσισα να επισπεύσω το μέλλον μου. Έτσι, από αύριο κιόλας, βάζω μπρος με τα σχέδια για τη μετακόμισή μου στο χωριό. Θα ήθελα να κλείσω το σημείωμα εδώ, αλλά είναι κρίμα να μη σας «τυραννήσω» με λίγες έστω εξυπνάδες μου, γι’ αυτό σας χαρίζω κάποια αποκόμματα από Το Λάθος Πάθος, για το οποίο μιλήσαμε τις προάλλες.

«Πήγα παντού κι είδα πολλά. Γνώρισα πολλούς ανθρώπους κι απάνθρωπους, τη χαρά και τη λύπη, την αλήθεια και το ψέμα. Κυνήγησα το άπιαστο. Έριξα τα βέλη μου στ’ όνειρο, και μετά το καβάλησα και πετάξαμε μαζί πάνω απ’ το ουράνιο τόξο. Έζησα την κάθε στιγμή όπως δεν την έζησε άλλος κανείς. Κάποια μέρα ξάπλωσα εξαντλημένος για να κοιμηθώ μα, ήταν η στερνή και, δεν ξανασηκώθηκα. Τουλάχιστον όμως, εγώ είχα ζήσει...»

«Η ζωή που φτιάχνουμε με τα χρώματα της καρδιάς της γης (είναι το όνειρο)»

«Ζήσαμε κάτι. Κι αυτό το κάτι αξίζει περισσότερο απ’ το τίποτα που ζουν οι πιο πολλοί, οι λογικοί.»

Ατάκα κι επί τόπου

«Και το μέλι και το δηλητήριο, και τα δυο απ’ τη φύση είναι φτιαγμένα.»

«Ν’ αλλάζεις συνέχεια, να γίνεσαι σύννεφο και κύμα. Σαν το φεγγάρι να γιομίζεις και να τρεμοσβήνεις.»

«Ο χρόνος από μόνο σου δεν έχει σημασία. Αν τον σπαταλάμε ή τον γεμίζουμε, αυτό είναι που μετρά.»

«Θέλω γιο, αλλά το ξέρω ότι κορίτσι θα είναι το παιδί. Και όταν μεγαλώσει θα γίνει κούκλα σαν τη μάνα της. Κι ενώ εκείνη θα βγαίνει με τους γκόμενους εγώ θα βγαίνω με το μπαστούνι.»

«Ο εαυτός μου μού έλεγε ότι κυνηγούσα χίμαιρες. Εγώ του απαντούσα πως στόχευα στην καταστροφή τους.»

«Ο φόνος δεν αποδεικνύει την αγάπη σου για μένα, αλλά το μίσος σου για τους άλλους.»

«Για πες μου, μικρέ: Έμαθες ν’ αγαπάς τις γυναίκες ή συνεχίζεις να τις αναλύεις;»
«Τις αγαπάω αναλυτικά!»

«Σε κάθε άνθρωπο αντιστοιχούν τουλάχιστον τρεις θλίψεις.»

«Όταν το μέσα σου δε φοβάται κανένα, κανένας δεν μπορεί να το απειλήσει.»

«Προσπαθείς να σκοτώσεις τις ενοχές σου με τα δώρα. Με τη μυγοσκοτώστρα...»

«Δεν είναι η κακία που κυβερνά τον κόσμο, είναι η αδιαφορία.»

Αποσπάσματα από ένα μελλοντικό αριστούργημα (εδώ γελάτε)

Δυο φωνές και μια σιωπή - 21

Κάλλιο να την τρόμαζαν οι θόρυβοι όσο η σιωπή! Όχι πώς μιλά πολύ -λίγο μιλάει και μόνο αν υπάρχει λόγος- αλλά να, τη μέσα της σιωπή, αυτή είναι που δεν αντέχει. Και όταν είναι μόνη, όπως ετούτη τη στιγμή, τότε είναι που πιο πιότερο την τυραννά. Θέλει να μιλήσει με κάποιον και κάποιον ν’ ακούσει, μια ξένη ανάσα να αφουγκραστεί και μια δική της να χαρίσει, αμέσως τώρα. Η Μαίρη απόψε δεν μπορεί να ’ρθει κοντά της, να σταθεί δίπλα της και να τη συντροφέψει, και τον Αντρέα -που έτσι κι αλλιώς κάνει τη βάρδια του στο προσκεφάλι του παιδιού τους- σίγουρα δεν τον περιμένει. Ω, μακάρι να ήταν τα πράγματα αλλιώς. Μακάρι να ήταν κι ή ίδια αλλιώς. Μακάρι να ήταν όπως τόσοι άλλοι άνθρωποι. εξωστρεφής, κενή, κοινωνική. Αλλά, δεν είναι. Ένα απλό κορίτσι είναι που μόνο στα χρόνια μεγάλωσε, που στα της ζωής είναι ανώριμη και μοναδικά αδαής. Αν μόνο...
Ακούει κάποιον να χτυπάει το κουδούνι. Ποιος να ’ναι τέτοια ώρα, άραγε; Λες η Μαίρη να ανέβαλε εκείνο που είχε να κάνει και ν’ αποφάσισε να την επισκεφθεί; Αλλά, μάλλον όχι, δε σήκωνε αναβολή η δουλειά της τής είπε. Τότε, ποιος; Σηκώνεται σχεδόν βαριεστημένα απ’ το χαλί και κατευθύνεται προς την πόρτα. Κοιτάει απ’ το ματάκι. Ο Γιώργος! Μα τι γυρεύει αυτός εδώ; Ανοίγει την πόρτα δισταχτικά, με την απορία βαθιά ζωγραφισμένη στα μάτια και το πρόσωπό της.
«Καλώς σε βρήκαμε, κυρά Αναστασία!» της λέει εκείνος με που την αντικρίζει.
«Με βρήκατε;»
Παραμερίζει αμέσως ο Γιώργος και από πίσω του ξεπροβάλλει ένα κορίτσι-γυναίκα παράξενα ντυμένο και όμορφο πολύ.
«Η Ελένη μου!» Τη συστήνει. «Και η Αναστασία του,» προσθέτει πειραχτικά.
Τους κοιτάει αμίλητη, σχεδόν με απάθεια, εκείνη. Δεν ξέρει τι να πει και τι να σκεφτεί. Ακόμη κι ο χρόνος μοιάζει παγωμένος, ακινητοποιημένος.
«Έι, δε θα μας πεις να περάσουμε μέσα; Εδώ στην πόρτα θα στεκόμαστε όλη νύχτα και θα κοιτάμε ο ένας τον άλλο, Αναστασία;»
«Ω, συγγνώμη Γιώργο. Συγγνώμη. Καλωσορίσατε στο σπίτι μου. Ελάτε...»
Ένα αμήχανο χαμόγελο παίρνει μορφή στο πρόσωπό της, προδίδοντας ακόμη πιο πολύ τη σύγχυση που πλημμυρίζει το μέσα της. Ο Γιώργος ήταν ο τελευταίος άνθρωπος που περίμενε να δει εκεί. Ήταν ο καλύτερος φίλος του Αντρέα και σαν τέτοιος δεν έκανε να επισκέπτεται το άντρο του εχθρού, κι όμως νάτον!
Τους οδηγεί στο σαλόνι, τους δείχνει τον καναπέ για να καθίσουν οι δυο τους δίπλα-δίπλα, και προτού θρονιαστεί στην πολυθρόνα απέναντί τους, θυμάται και τους ρωτά τι θα ήθελαν να πιουν.
«Κάτι δυνατό!» απαντά ο Γιώργος.
«Κι εγώ το ίδιο!» ακούγεται σαν ηχώ η Ελένη.
Κάτι δυνατό. Αν δεν την απατά η μνήμη της στον Γιώργο αρέσει το ούζο ή το τσίπουρο. Δεν είναι σίγουρη. Αλλά, από την άλλη δε μοιάζει από εκείνους τους τύπους που θα αρνιούνταν είτε το ένα είτε το άλλο. Ούζο, λοιπόν. Τους γέμισε δυο ποτήρια μέχρι πάνω, μαζί με πάγο, και ύστερα άνοιξε το ψυγείο για να δει τι θα μπορούσε να τους φιλέψει για να ξεπλύνουν το ποτό. Όχι και πολλά πράγματα, αλλά και τα λίγα καλά είναι. Όταν επιτέλους τελειώνει με τα καθήκοντά της, της καλής νοικοκυράς, κάθισε κι αυτή στο σαλόνι μαζί τους χωρίς να μιλά. Ασυνήθιστο πολύ της φαντάζει το σκηνικό. Σαν ένα έργο θεατρικό, άσχημα σκηνοθετημένο. Λες και κάποιος τους έδεσε χεροπόδαρα εκεί και τους απαγόρευσε να μιλάνε ο ένας στον άλλο.
Ωστόσο, μιλούσαν. Μιλούσαν με τα μάτια. Ρωτούσε η Αναστασία σιωπηλά, απαντούσε ο Γιώργος δίχως ήχο, συγκατάνευε η Ελένη μ’ ένα βλέμμα. Στο τέλος ξέσπασαν στα γέλια, που δεν κράτησαν όμως και πολύ. Πρώτος μίλησε ο Γιώργος.
«Όχι, δεν το ξέρει ο Αντρέας ότι είμαστε εδώ. Αν το ήξερε θ’ άρχιζε τη μουρμούρα και τις αντιρρήσεις του και θα του τάιζα καμιά φάπα. Δική μου ήταν η απόφαση να ’ρθω εδώ, και συμφώνησε κι ετούτη η μορφονιά,» είπε κοιτώντας στοργικά την Ελένη.
«Κι ήρθες για να κάνεις τι;» ρώτησε κάπως απότομα και δεικτικά η Αναστασία.
«Να δω τι κάνεις. Πώς τα βγάζεις πέρα. Πόσο καλά κρατάς. Να σε ρωτήσω, με τρόπο φυσικά (της έκλεισε το μάτι), αν χρειάζεσαι κάποια βοήθεια και τα λοιπά τραγικά.»
«Κι ο Αντρέας δεν έχει καμιά ιδέα γι’ αυτό;»
«Καμιά απολύτως.»
«Ε, τότε γιατί;»
«Τι γιατί, ρε Αναστασία; Τόσα χρόνια σε ξέρω. Τόσα χρόνια είναι φίλος μου ο Αντρέας. Σας νοιάζομαι. Τι άλλο χρειάζεται να πω, δηλαδή;»
«Είσαι φίλος δικός του, Γιώργο, όχι δικός μου. Έτσι μη με παρεξηγείς για τη στάση μου. Είσαι το τελευταίο πλάσμα στη γη που περίμενα να δω να περνά την πόρτα του σπιτιού μου, όσο η κατάσταση έχει όπως έχει.»
«Δε σε παρεξηγώ. Σε καταλαβαίνω. Ίσως κι εγώ αν ήμουνα στη θέση σου με τον ίδιο ακριβώς τρόπο να σκεφτόμουν. Έτσι κι αλλιώς, δε με ξέρεις καλά. Με γνώρισες λίγο προτού γίνει το κακό κι ύστερα για εφτά χρόνια ήμουνα χαμένος. Καταλαβαίνω τους δισταγμούς σου. Καταλαβαίνω τις απορίες σου. Κι αν θες να φύγω, απλά πες το μου και θα σηκωθώ τώρα αμέσως και θα φύγω...»
«Όχι! Δε θέλω να φύγεις, Γιώργο. Θέλω να μείνεις. Τώρα είσαι, μόλις έγινες, ο μόνος σύνδεσμος μεταξύ του χθες και του σήμερά μου. μεταξύ εμένα κι εκείνου. Δε θέλω να φύγεις. Συγγνώμη. Συγγνώμη για τη στάση μου. Τα έχω λίγο χαμένα...»
«Μην απολογείσαι, Αναστασία. Περνάς δύσκολες ώρες. Πολλοί άλλοι στη θέση σου θα τα παρατούσαν, θα λύγιζαν, θα έσπαγαν, αλλά εσύ όχι. σε ξέρω, σε διαβάζω, βλέπω το μέσα σου. Είσαι φτιαγμένη από γερό κράμα, πονεμένη αλλά αποφασισμένη. Είμαι σίγουρη ότι εσύ, με το πείσμα σου και μόνο, μπορείς να σώσεις την κατάσταση, να...»
Δεν πρόλαβε να τελειώσει την κουβέντα της η Ελένη και ξαφνικά είδε τη γυναίκα απέναντί της να βουρκώνει. Σηκώθηκε. Την πλησίασε. Γονάτισε και την πήρε στην αγκαλιά της.
«Κλάψε!» της ψιθύρισε. «Κλάψε. Και να κλαις όσο πιο πολύ μπορείς. Για ν’ αφήνεις μέσα σου χώρο για την αγάπη, για ν’ ανανεώνεις τις πηγές της δύναμής σου»
Τι της έλεγε τώρα ετούτη η μουρλή; Ωραία, όμως, που της τα έλεγε! Σαν τη Μαίρη, σαν την αδελφή της, ακουγόταν. Πώς στο διάολο, όμως, κατάφερε και διαπέρασε τις ασπίδες των ματιών της τόσο γρήγορα; Πώς στην ευχή κατάλαβε ποια ήταν με τόση ευκολία; Τόσο ανοικτό βιβλίο είναι πια για τους άλλους;
Έμειναν για ώρα πολλή εκεί, ζεστά σφικταγκαλιασμένες. Οι μόνοι θόρυβοι που έκλεβαν στιγμές απ’ τη σιωπή ήταν οι ανάσες τους και ο ήχος του ούζου, που ανέβαινε σταγόνα τη σταγόνα στα χείλη του Γιώργου, που κατέβαινε γουλιά τη γουλιά μέσα του. Η Ελένη, με τη διορατικότητα, τα λόγια και τις πράξεις της, έμοιαζε να έχει καταφέρει, από τη μια στιγμή στην άλλη, να δαμάσει μια καταιγίδα, προτού καλά-καλά αρχίσει, να επιβάλει τη νηνεμία εκεί που προμηνυόταν χαλασμός. Γι’ αυτόν ακριβώς το λόγο του άρεσε τόσο πολύ αυτή η γυναίκα, γι’ αυτό την αγαπούσε. επειδή μπορούσε μέσα από το τίποτα να δημιουργήσει μαγεία!
Σιγά-σιγά οι βαριές ανάσες της Αναστασίας έγιναν ανάλαφρες, τα μάτια σύντομα στράγγιξαν και έλαμψαν. Ξεγλίστρησε απαλά απ’ την αγκαλιά της άλλης γυναίκας και πήγε να της πει ευχαριστώ, αλλά δεν πρόλαβε. Με τα δάχτυλα του δεξιού της χεριού της έφραξε εκείνη απαλά τα χείλη και ύστερα πήρε να της φτιάχνει με επιδέξιες κινήσεις τα μαλλιά. Να τα σπρώχνει προς τα πίσω, ν’ αναδεικνύει την αναλλοίωτη ομορφιά του προσώπου και των ματιών της. Σαν τέλειωσε την κοίταξε μ’ ένα βλέμμα εκτυφλωτικό, λες για πρώτη φορά, και της είπε:
«Θέλω να σε ζωγραφίσω. Έχεις τα πιο θαλασσιά μάτια που είδα ποτέ!» και χαμογέλασε.
Ο κόσμος της Αναστασίας για μια στιγμή φωτίστηκε από μια, για καιρό πολλή ξεχασμένη στα βάθη του χρόνου, λάμψη.

Σεισάχθεια

Διάβασα πρόσφατα ξανά -μετά από εφτά χρόνια- το ομώνυμο βιβλίο της Εύας Ομηρόλη και παραθέτω κάποιες «ατάκες»:

Μπορώ απλώς να υπάρχω, χωρίς να σκέφτομαι, και να ελπίζω πως θα ξεχάσω και θα σωθώ.

Κάποτε κουράστηκα να εμβαθύνω και να φιλοσοφώ. Η νεανική μου διάθεση ν’ αλλάξω τον κόσμο γερνούσε πολύ γρήγορα. Σιγά σιγά την εγκατέλειπα και διατηρούσα μόνο μια ψευδαίσθηση πως εγώ δεν αποτελούσα μέλος εκείνου του συνόλου, μου άρεσε ακόμη να φαντάζομαι πως είμαι διαφορετικός.

Δεν είναι που εμείς είμαστε σκλάβοι, είναι που οι επιθυμίες μας δεν είναι ελεύθερες.

Εγώ αναζητώ τη δύναμη να τα δέχομαι όλα σαν μέρος της ύπαρξης χωρίς να πρέπει να τα κρίνω. Δε θέλω ν’ αναζητώ την καλή πλευρά, θέλω να μάθω ν’ αποδέχομαι και την κακή.

Ο φόβος είναι το πιο μεγάλο ψέμα.

Ο έρωτας, όταν χάνεται, πονάει, αλλά σε οδηγεί από μόνος του στην κάθαρση.

Δεν μπορείς να ξέρεις αν σου λείπει κάτι χωρίς πρώτα να το γνωρίσεις.

Είναι πιο σημαντικό να πραγματοποιείς τα όνειρά σου παρά να νιώθεις ένοχος για τα απραγματοποίητα όνειρα των άλλων.

Όσο περισσότερους κανόνες εξοντώνει στη ζωή του ένας άνθρωπος, τόσο πιο κοντά έρχεται στο νόημα της ζωής.

Η ζωή είναι πάντα πιο μεγάλη από τις αποφάσεις.

Ποιος τις χρειάζεται τις λέξεις; Ολομόναχες και θλιβερές, τις πιο πολλές φορές δεν ξέρουν τι εκπροσωπούν.

Η πιο μεγάλη φυλακή είναι τα κεκτημένα.

Αν είναι να αναλωθείς, καταναλώσου για το άγνωστο που έχει πιότερες ελπίδες απ’ το πεπραγμένο.

Σκεφτόμουνα να παρουσιάσω το βιβλίο, αλλά το έκανα ήδη στο μακρινό παρελθόν, και δε μ’ αρέσει -έστω κι έτσι- να επαναλαμβάνομαι.